Czym jest Asertywność?

Asertywność to pełne wyrażanie siebie w relacjach z innymi osobami. Asertywność wynika z szacunku do siebie, z poczucia własnej godności.

Obejmuje wyrażanie opinii, uczuć, postaw, życzeń w sposób bezpośredni, uczciwy i stanowczy, zakłada również szanowanie uczuć, postaw, opinii i praw innych osób.
Osoby asertywne wyrażają takie uczucia jak: gniew, oburzenie, rozpacz, strach, zakłopotanie, zaangażowanie, nadzieja, radość; bez naruszania praw i godności innych osób.

Jednym ze sposobów definiowania zachowań asertywnych jest odróżnienie ich od zachowań uległych i agresywnych.
Zachowania uległe
to takie gdzie komunikacja przebiega niebezpośrednio. Osoby stosujące tę formę komunikacji rezygnują z okazywania uczuć, ale często czują się zranieni i zalęknieni. Podporządkowują swoje potrzeby potrzebom innych osób, pozwalają innym decydować za nich. Osoby takie oczekują, że inni domyślą się co oni chcą powiedzieć.
Zachowania agresywne to wyrażanie wprost tego co się myśli, co się czuje, czego się chce, ale często odbywa się to kosztem praw i uczuć innych ludzi. Osoby agresywne poniżają innych poprzez, jak twierdzą, zabawne uwagi. Potrafią atakować wprost innych, wzbudzają w nich żal i poczucie winy. Tego typu zachowania można rozpoznać po wyniosłym stylu bycia, ale również po oschłości, sarkazmie, krzyku. Osoby takie nie słuchają tego co mają do powiedzenia inni.
Zachowania asertywne to formułowanie jasnych wypowiedzi na temat życzeń, myśli i uczuć. Osoba zachowująca się asertywnie dba zarówno o poszanowanie swoich praw i godności, jak i innych osób, słucha uważnie, jest gotowa na ustępstwa i skłonna do negocjacji. Osoby asertywne potrafią formułować bezpośrednie prośby, natomiast, gdy nie chcą spełnić prośby innej osoby, potrafią otwarcie odmówić, potrafią również skutecznie poradzić sobie z krytyką.

Ważnym składnikiem asertywności jest adekwatna samoocena, która daje nam wewnętrzną siłę do wyrażania oczekiwań i stawiania granic. Aby poczucie własnej wartości mogło w nas wybrzmieć warto jest dać sobie prawo do bycia niedoskonałym, dać sobie również prawo do myślenia dobrze o sobie, nie zważając na opinie na swój temat osób z otoczenia, ważna jest tu również świadomość i akceptacja swoich mocnych i słabych stron – mam prawo nie być dobra/y we wszystkim, ale w pewnych aspektach jestem dobra/y i korzystam z tego. Wypracowanie adekwatnej samooceny jest długotrwałym procesem, zmiany nie przychodzą od razu, ale jeśli systematycznie się nad nimi pracuje – są możliwe.

Gdy nasze poczucie własnej wartości jest na wysokim poziomie sprzyja ona nabyciu umiejętności rozdzielenia problemów na swoje własne i innych ludzi, uświadomieniu sobie, że czyjaś agresja jest problemem tego kogoś a nie naszym własnym i że nie my ponosimy winę za nią.

Adekwatna samoocena sprzyja również umiejętnemu stawianiu granic, czyli np. rozpoznawaniu szantażu emocjonalnego i demaskowaniu go, odmawianiu spełnienia prośby, jeśli nie mamy na jej spełnienie ochoty, asertywnym reagowaniu na nieuzasadnioną i uzasadnioną krytykę, wyrażaniu uczuć, które towarzyszą wypowiedziom/zachowaniom partnera interakcji.

Asertywność to również szacunek dla innych osób, akceptowanie i szanowanie ich praw, potrzeb, uczuć, myśli. Często jeśli pozwalamy na naruszanie naszych granic, to nieświadomie naruszamy również granice innych ludzi, gdyż myślimy, ze tak to wygląda, że tak należy postępować. Postępują tak najczęściej osoby, które mają zewnętrzne umiejscowienie kontroli, czyli pozwalają, a wręcz chcą aby ktoś decydował za nich, osoby takie nie czują możliwości wpływu na zdarzenia ich dotyczące, nie odczuwają też odpowiedzialności za swoje postępowanie. Natomiast wewnętrzne umiejscowienie kontroli to świadomość, że ma się wpływ na własne życie, na swoje postępowanie i dokonywane wybory. Warto jest dać zarówno sobie, jak i innym ludziom możliwość do decydowania o sobie oraz do budowania poczucia własnej sprawczości.

Warsztat lub trening asertywności to aktywny sposób uczenia zachowań i postaw asertywnych. Warsztat taki z reguły zaczyna się od nabycia umiejętności rozróżnienia zachowań agresywnych i uległych od asertywnych. Następnie porusza się temat budowania adekwatnej samooceny, dzięki której w kolejnych częściach poruszane są praktyczne narzędzia i ćwiczy się konkretne umiejętności, takie jak:

  • rozpoznawanie manipulacji, szantażu emocjonalnego
  • asertywna odmowa
  • rozpoznawanie własnych granic
  • szacunek dla granic innych osób
  • wyrażanie oczekiwań
  • wyrażanie uczuć, myśli, przekonań
  • mówienie konstruktywnej krytyki
  • przyjmowanie konstruktywnej i niekonstruktywnej krytyki
  • mówienie i przyjmowanie komplementów

To bardzo skrócona definicja asertywności.

Dla mnie osobiście Asertywność kojarzy się z drogą, na którą gdy raz się zdecydujesz, to nie przestaniesz nią iść, czasem możesz trochę zabłądzić, ale zawsze wracasz na tą właściwą, a ona będzie Ci ciągle pokazywała nowe, ciekawe miejsca :)

A czym dla Was jest Asertywność?

 

Artykuł napisany na podstawie:
Alberti, R., Emmons, M. (2002). Asertywność. Wydawnictwo GWP
Król-Fijewska, M. (1996). Stanowczo, łagodnie, bez lęku. Wydawnictwo W.A.B.
Wróbel, A. (2011). Asertywność na co dzień. Wydawnictwo Samo Sedno

3 Thoughts on “Czym jest Asertywność?

  1. Bardzo fajna strona. Czytałam bez poczucia marnowania swojego czasu.

  2. Anna Mućka on 26 października 2013 at 15:11 said:

    Zachęcam do podzielenia się swoją definicją :)

  3. Może być ;p dałabym prostszą definicję ale ta nawet ok :)

Post Navigation